Ogaden Online: The official homepage of Ogaden on the Internet

Dawlad kasta oo jirtaayi waxa ay leedahay jawasiis iyo sirdoonno darsa wax kasta oo quseeya danaha wadankaas.Laan kasta oo sirdoon oo wadan leeyahay waxay kala huftaa dhamaan xogaha ay keenaan jawaasiistoodu.Dwladda Itoobiya oo ah dawlad aad u da’wayn ayaa waxaa hubaal ah mar kasta in jawaasiisteedu ay jabiyaan ama ay kuridaan khalkhal.Qormadaydan waxaan rabaa in aan ku ifiyo siyaabaha ay Itoobiya ujabiyaan jawaasiisteedu.
 
Inkasta oo ay caado utahay gumayste kasta in umadda uu gumaysto uu ku dhex yeesho jawaasiis mar kasta usoo tabisa khataraha kaga imaan kara bulshada,lana soo socdsiiyaan wax iska badala fikirka dad waynaha.Laakiin hadii cidda wax adeejinaysaayi ayna wax badan oo aqooneed ama siyaasadeed ku dhaamin kan ay adeegsanayso waxa dhacda in xog kasta oo oo ay jawaasiistu keenaani ay kuwii dirsaday kurido argagax.

Xukuumad kasta oo Itoobiya ka dhalataayi waxa ay samaysataa jawaasiis aad ufara badan oo ay ugu talo galeen inay usoo tabiyaan wax kasta oo iska badala maanka dadka iyo cid kasta oo wada arimo kazoo horjeeda danaha Itoobiya.Laga soo bilalabo Xayle Salaase jawaasiista ay Itoobiya ka samaysatay dhulka Ogaadeenya oo aad ubadan ayaa waxa ay lahaayeen magacyo badan waxaana kamid ahaa,Qabalee Mahmar,Gabareey Mahmar,Tadhaaqii iyo Fadana-daraash.Dadka Soomaalida Ogaadeenya magacyada af Soomaaliga ah ee ay qaarkood ugu yeedhaan ayaa iyagana waxaa kamid ah : Koofiyad dhuub,Dabaqoodhi,Ha-waarin iyo kuwo kale.Dhamaan magacyadaasi waxa ay ku tusayaan heerka ay gaadhsiisan tahay adeegsashaha jawaasiista.
 
Hadaba jawaasiistaas faraha badani waxa ay xoogga saaraan in ay wuxuun war ah ugeeyaan Tigreega soo dirsaday si uu ugu farxo shaqada ay soo qabteen,taasoo ku qasabta ay 80% waxa aan jirin ukeenaan,taasoo naxdin iyo argagax kurida mar walba.Waa dambi halis ah in jaajuuskii Itoobiya ushaqaynayay uu yidhaahdo wax war ah mahayo,iska daa in wax lasiiyee isagaa laxidhayaa mar hadii uusan war keenin.Sidaas daraadeed waxa uu ku qasaban yahay in uu wax sheego oo uu iska ilaaliyo maya.Mida kale dadka labadii cadaawad isu qabtaayi waxa uu midba midka kale ku dacweeyaa in uu yahay shufti,Nabad-diid iyo waxyaalo kale,taasina waxa jaha wareer ku raidaa daganaashaha iyo kalsoonida sirdoonka Itoobiya.
 
Sanad kamaid ah sideetamaadkii nin makhaayad kuhaystay magaalo kamid ah magaalooyinka Ogaadeenya ayaa waxaa uyimid nin kale oo dhalinta magaalada ah,laakiin maskaxdiisu ayna dhanayn waxa uuna ninkii waydiistay in uu siiyo qado lacag la’aan ah.Ninkii makhaayadda lahaayi arintaas wuu diiday,reason kasta oo uu sheegayna qado ugama suurtoobin.Intaasi markay dhacday ayaa ninkii qadada loo diiday waxa uu aaday xerada talaiska ciidanka Itoobiya,waxa uuna Jeneraalkii ugu sareeyay ee ciidamada oo dhan xukumay usheegay in kaarayaashii iyo beebeeyadii Soomaalida la keenay huteelkaas Hebel (Ninka makhaayadda lahaa magiciisa),isla markaana larabo in ay caawa weeraraan xeryaha ciidanka.Jeneraalkii waxa uu markiiba bixiyay amar ah in si dag-dag ah makhaayadda isweedh looga qabto.
Markay ciidamadii isweedh ka qabteen ee ay durbadaiiba galeen makhaayaddii ayaa waxa ay markiiba qoriga dabadiisa ladheceen ninkii makhaayada lahaa oo dareen moog ah iyagoo leh away kaarayaashii iyo beebeeyadii meesha lakeenay?.Intii ay ninka garaacayeen ayaa ninkii qadada loo diiday waxa uu galay jikadii makhaayadda waxa uuna iskii ugu dhargay qadadii makhaayadda taalay.Markuu dhargay ee uu dibadda usoo baxay ayaa waxa uu soo ag istaagay ninkii makhaayadda lahaa oo aad urafaadsan iyo askartii oo miisaska hoostooda wax ka daydayaysa,waxa uu kuyidhi (War miyaad waalan tihiin sidee Kaarayaal iyo Beebeeyo ay ugali karaan miisaska hoostooda,ninku qado in uu isiiyo uyuu ii diiday sidaasaan idiinku soo dacweeyaye meesha iska baxa ).
 
Mar hadii jaajuuska in uu wax shego ay qasab kuatahay iswaydiin malaha in dad badan uu kusheego wax ayna ahayn oo markaan dhagta dhiigga loo daro.Waxaana jira meelo badan oo lagu gumaaday dad shacab ah oo aan waxba galabsanin oo uun ama iskood loo maagay ama jaajuus in uu wax sheego ku qasbani ku shaambadeeyay waxayna ahayn.
 
Hadaan marka usoo daadagno nimanka hadda haya talada wadanka ee Tigreegu waxay si buuxda ugu kalax tageen samaysashada jawaasiis.Sanadihii hore jawaasiistu marka ay jawaasiistu soo sheegaan meesha ay jabhaddu joogto oo ay ubadan tahay in ay been tahay,waxay narkaaba hawlgalin jireen ciidan lasoo dagaalamo jabhadda lasoo sheegay,ciidankii markuu lug dheer galo ee uu 5 maalmood socod kujiro ee sahaydii ay isla dhamaato ee ay soo noqodka yihiin ayaa jabhadda oo dhulku uu keedii yahay dariiq,tog,laag iyo buurba ukala taqaana ayaa dhexda ku geli goor ay daalan yihiin,waxayna gaadhsiyaan khasaare laxaad leh.Arintaasi waxay noqotay mid muddo badan socota oo ciidankii mooraalkoodii si wayn udishay illaa markiii dambe ay gaadheen in ninkii jaajuus ah ee usoo sheega meel jabhadi joogto isaga ay xidhaan.Dhanka shacabka waxay ku dhiiradeen in marka lawaydiiyo in jabhaddii ay arkeen ay meel kusheegaan run iyo beenba.
Qolyaha kililka ayaa iyaguna iyadoo kooxiba rabta in koox kale ay ka tkhalusto ayay kusheegtaa in ay jabhadda tageeraan,taasi waxa ay noqotay furin kale oo dagaal oo ku furantay Tigreega,Si ay furintaas isaga awdaanna waxa ay badalaan maamulka kililka oo ku badalaan kuwo cususb,kuwaasina sidii kuwii ayaa la eedeeyaa,waxay taasi dhaxalsiisay in mudoo kayar 16 sano ay labadaleen 10 madaxwayne kusheeg,illaa iyo hadana masoo afjarmin arintaasi waa arin taagan oo  nin walba oo Tigreega kalsooni ka raadsanayaaba uu kusheego kuwo kale kusheeyo nabad diid.
 
Laanta sirdoonka ee Tigreega marka ay soo gaadho xog ah:

• In Hargaysa ay joogaan dad badan oo ONLF
• In ONLF uu hub iyo ciidan uga soo dagay Boosaaso
• In Xamar ciidan ONLF ah kasoo dagay
• In xadka Jabuuti iyo Soomaliya ay kasoo gudbeen ciidan ONLF oo boqolaal ah.
• In kismaanyo ay joogaan ciidamo ONLF ah oo ad utira badan
• In Eratariya ay tababarto ciidan ONLF oo 10,000 gaadhaya
• In Wadamada Yurub ay kajiraan Jaaliaydo mitid ah,oo hadii Malase cagaha dhigo banaanbax oodda kaga qaadi.
• In Maraykanka Kanada iyo Australia ay kuwaas kuwa lamid ahi kajiraan,dhamaantoodna kuwada abtirsada ONLF
• In Kenya iyo South Africa ay kajiraan jaaliyado aad uwaawayn oo aan la loodin Karin.

Waxaa markaba usoo baxaysa in ay jirto khatar dhan walba ah dibad iyo gudaba,waxayna saraakiishii Tigreega kuridaa khalkhal iyo argagax iyo in ay jabaan col hortii.Maadaama ay Tigreegu soo jabhadeeyeen ayna ogyihiin xumaanta shakhsiga jaajuuska ah waxaa lahayaa jawaasiis iyo rag badan oo u adeegi jiray oo ay laayeen iyo kuwo xabsiga ku abaaday,taasina waxay kamid tahay jaha wareerka jawaasiistu ku abuuraan oo ka sahwisiiya dhinicii loo socday.