|
|
|
|
|
Warbixin
kooban: Xaalada Arimaha Gudaha iyo Siyaasada ee Itoobiya |
Marka laga
duulayo hanaanka lagu yaqaanno dawladda
wanaagsan oo ah ku salaysnaanta doonista
shacabka iyo qanacooda. Waxaa si shaki
la’aan ah afka loogu
ballaadhin karaa in dawladda maanta ka
dhisan Itoobiya ay lumisay isku hallayntii
iyo kalsoonidii ay shacabkeedu ku qabeen.
Shacabka Itoobiyaanka ah oo aan caado u
lahayn inay horay uga gil-gishaan
maamul-xumo iyo cadaadis ay dawladahoodu
kula dhaqmayaan ayaa markii ugu horaysay
taariikhdooda dhiidhiyay takoor iyo kala
fogaansho taajirka iyo faqiirka u dhaxeeya
oo loogu danynayo reerka yar ee xukunka haya
iyo shaqsiyaadka ay xagga fikirka ka
midaysanyihiin ee qowmiyadaha kale ka
dhashay.
Kacdoonadaas looga soo hor jeedo ururka
qabiilka Tigree yagleelay iyo dawladda uu
dhisay oo soo if baxay labadii sano ee ugu
dambaysay ayaa caddayn marag ma doonta ah u
ah kala xiriir furashada dawladda Addis
Ababa iyo shacabka ay u talinaysay. Kalsooni
darada cilladda ku noqotay shaqada iyo
dhismaha dawladdan ayaa sababaha keenay,
waxaa ugu mihiimsan kuwan;
- Isbaddal
la’aanta siyaasadda iyo madaxda sare ee
dawladda iyo ururka hogaamiya.
Arinkani wuxuu sababay qanaca shacabka
Itoobiya ee keenay gadoodka, iyagoo
daalacday damaca qabiilka Tigree uu u
weel samaystay inuu xukunka ku taagnaado
illa mudo aan cayinayn.
- Äf
kabeensheega dastuurka [ereyada macaan
ku xardhan ee] ay iyagu qoreen, oo
ficilkoodu si wayn uga duwnayahay
qoraalkooda marka la qiimayanayo.
Madaxbanaanida qowmiyadaha ee arimaha
maamulkooda iyo danaha u gaarka ah
taasoo TPLF/EPRDF aysan ugu tagaynin
qowmiyadaha [magaca kilil lagu sheego],
haba yaraatee awooday kaga xaajoodaan,
ku rog-rogaan, ku go’aansadaan,kuna
fuliyaan arimahooda.Taas badalkeediina
waxay Tigreegu ku qulaamiyaan shucuubta
iyo qowmiyadaha ay u taliso, sida
dantooda ah ama ay iyagu jecelyihiin
laga bilaabo doorashada wakiilada, tan
madaxwayne goboleedka iyo wasiirada, iyo
unugta u hoosaysa ee maamul.
- Isu
dheellitirnaanta cadadka qowmiyadaha ama
baaxadda dhulkooda, iyo qaybsiga awooda
dawladda, heerka golaha wasiirada illaa
darajooyinka ciidanka(booliska iyo
militariga) iyo hay’adaha dawladda oo
dhan.
Xuquuqul insaanka iyo xiriirka u
dhaxeeya dawladda iyo shacabka oo aan
ahyn sida lagu dhigay dastuurkooda.Taas
macnaheedu waxa weeye in dawladdu ula
dhaqanto si adag qowmiyadaha kale(aan
Tigreega ahayn) iyadoo aan qofka
dilkiisa,xidhaygiisa,garaaciisa ama
dhiciisa aan loosoo marin nidaam sharci
u eg oo xataa lamid ah kii dawladdii
millitariga ahayd.
Isla xisaabtanka iyo kawar-qabka hawlaha
dawladda oo aan gabi ahaanba jirin,
taasoo shaki wayn galisay dadwaynaha ku
hoos nool xukunka TPLF/EPRDF.
-
Sabab kale oo keentay kala tusoowga
xukuumadda Addis Ababa iyo shacabka ay u
taliso
Caddaalad xumo baahsan oo lagula dhaqmay
qoowmiyadaha iyo shaqsiyaadka dalkaas ku
dhaqan. Iyadoo qofka Tigreega ah iyo
qofka udhashay qoowmiyadaha kale aysan
ku sinayn sharciga, shaqada, iskuulaadka,
maamulka, ciidamada, dhaqaalaha, xurmada
iyo fursadaha bini’aadmigu ku hamiyo oo
dhan, waxayna caddaalad-xumadaasi gashay
guri walba iyo xafiis walba oo Itoobiya
ka dhisan (marka laga reebo qayb ahaan
kuwa Tigreega), waxayna nac iyo cuqdad
galisay qalbiga qof walba oo Itoobiyan
ah (ganacsade, arday, shaqaale dawlo ama
xoogsade).
Iyadoo kamid ah caddaalad-xumada ayaa
gaar ahaan arrimaha dhaqaaluhu ay yihiin
qodobka ugu mihiimsan ee irdhada kala
dhex dhigay xukuumadda TPLF iyo inta
badan shacabka Itoobiya. Muwaadiniinta
reerkani waxay heleen dib-u-dajin iyo
maal-gelin kasoo maaxatay qabashadii
xukunka dalka taasoo ay kusii korayeen
lix-iyo-tobankii sano ee u dambeeyay,
halka shacabka kale usii siibanayeen
qotul-yoom la’aanta iyo nolol xumada,
waxaa caddaatay in sharci walba iyo
fursad walba oo ay dawladda iyo
barlamaanku soo saaraan uu yahay mid ay
ka faa’iidaystaan laguna naas nuujinayo
dadka ku abtirsada qabiilka Tigreega.
Haddaba badashada taajirnimo ee taajirka
iyo hoos u dhaca faqiirnimo ee faqiirka
oo lagu daray horumarka gobol ee
Tigreega iyo horumar la’aanta gobollada
kale ayaa door muhiim ah ka qaadanaya
naca iyo kalsooni xumada uu shacabku u
qaaday taliska jira,iyo dareenka xun ee
kala galay.
Arimahaas iyo kuwa kale oo badan ayaa ka
dhigay dawladda Addis Ababa iyo shacabka
dalkeeda, madax iyo minjo aan isku oolin,
waxayna sababtay in xubnaha dawladda iyo
hay’adahooduba ay il baqdineed iskaga
eegaan guud ahaan shacabka Itoobiya
aqlabiyaddiisa oo ay ka filanayaan
ficillo ragaadinaya hawlahooda. Waxaa
intaas u sii dheer kala shaki ka dhex
jira inta wadda shaqooyinka dawladda oo
ay ugu sii badanyihiin hay’adaha amniga
qaabilsan ee booliska, militariga iyo
mukhaabaraadka (sir-doonka).
War
bixintan kooban waxaa soo diiyaariyey
Wariyaha Ogaden Online iyo Radio Xoriyo
ee Gobolka Qoraxey bisha Aug 15, 2006
Ogaden Online News
|
|
|
|
|